به نقل از واحد اطلاعات اکونومیست، دولت ایران ارزانترین بنزین را در منطقه خاورمیانه برای شهروندان خود عرضه میکند و هر سال 40 میلیارد دلار به یارانه سوخت اختصاص میدهد که این امر بار سنگینی را بر دولت وارد میکند. ظرفیت تولید پالایشگاههای این کشور جوابگوی نیازهای آن نیست و در نتیجه روزانه 200 هزار بشکه سوخت از خارج وارد میشود.
برای حل این مشکل، دولت ایران سیاست دو سویه توجه به عرضه و تقاضا را در پیش گرفته است. در بخش عرضه تصمیم گرفته شده است با هزینهای بالغ بر 27 میلیارد دلار ظرفیت پالایش این کشور از 7/1 میلیون بشکه در روز به 3 میلیون بشکه در روز تا سال 2012 برسد.
با اجرای این طرح تولید بنزین از 40 میلیون لیتر در روز به 140 میلیون لیتر در روز افزایش خواهد یافت. بر اساس این طرح پنج پالایشگاه جدید در ایران احداث خواهد شد و 9 پالایشگاه موجود افزایش ظرفیت داده میشوند.
در بخش تقاضا نیز طرح سهمیهبندی بنزین به اجرا گذاشته شده است.
بر اساس این طرح مقرر شده است مصرف بنزین از 75 میلیون لیتر در روز به 39 میلیون لیتر در روز برسد. در اثر اجرای این طرح مصرف بنزین در این کشور 20 درصد و واردات 50 درصد کاهش پیدا کرده است.
رئیس جمهور ایران به دلیل اجرای طرح سهمیهبندی بنزین مورد ستایش قرار گرفته است اما ایرانیها که خود را یکی از تولیدکنندگان بزرگ نفت میبینند برخورداری از بنزین ارزان را حق خود میداند و این موضوع شاید پاشنه آشیل ایران باشد.
مقامات آمریکا وابستگی ایران به واردات بنزین را اهرم فشار مناسبی بر این کشور تلقی میکنند. برخی عرضهکنندگان بنزین به ایران از احتمال توقف عرضه بنزین به این کشور سخن گفتهاند اما عمدتا معتقدند تجارت وضعیت معمول خود را طی خواهد کرد.
در عین حال ایران برای توسعه ظرفیت پالایش خود به سرمایه و تکنولوژی خارجیها نیازمند است.
گذشته از این مشکلات با توجه به سرعت بالای رشد مصرف انرژی در ایران و کاهش توان تولید پیشبینی میشود تا سال 2020 این کشور به وارد کننده نفت خام تبدیل شود.
در سال 1974 تولید نفت ایران 6 میلیون بشکه در روز بود که در حال حاضر این رقم به 2/4 میلیون بشکه در روز رسیده است. کاهش تولید ایران از دو جنبه به ضرر این کشور تمام میشود. نخست آن که درآمدهای نفتی آن کاهش مییابد و دوم این که از اهمیت و جایگاه این کشور در سطح بینالمللی کاسته میشود.
ایران با موانع بسیاری در راه توسعه بخش نفت خود مواجه است. طرح سهمیهبندی بنزین نیز اگر چه در کوتاه مدت میتواند تا حدودی تقاضا را کنترل کند اما دارای آثار تورمی است. ارایه بنزین با قیمت بازار و حذف یارانهها، محدود کردن مصرف و افزایش ظرفیت پالایشگاهها راهحل جامعی در این زمینه است که باید به آن توجه شود.
منبع :خبرگزاری فارس
